Renton: Champions of the United Kingdom and the World

Renton

Ik kom graag in voetbalmusea. Helaas is die in Nederland erg op kinderen gericht, maar die van Engeland en Schotland zijn geweldig. Zo zag ik in Hampden, waar het Schotse voetbalmuseum is gevestigd, ooit bovenstaande gekke beker staan. Er stond onder dat dit de eerste World Cup was. De winnaar was Renton FC. Ik kende die club wel als een van de oprichters van de Scottish Football League, maar had geen idee dat die ooit wereldkampioen waren geweest. Omdat het vandaag precies 125 jaar geleden is dat Renton die beker won, besteden we er op DT116 natuurlijk aandacht aan. Waar moet je anders zijn voor obscure stukken over Britse clubs.

Renton wereldkampioen. Dat zal niet al te bekend zijn. Het was ook maar een eenmalige wedstrijd tussen de winnaar van de FA Cup, West Bromwich Albion, en Scottish Cup, Renton. Competitievoetbal bestond nog niet, dus wie de beker won was het sterkste team van het land. Eigenlijk werd alleen in Engeland en Schotland serieus gevoetbald, dus kwam iemand ineens op het idee om de bekerwinnaars uit beide landen tegen elkaar te laten spelen. De winnaar zou zich dan “Champions of the United Kingdom and the World” mogen noemen. Renton won met 4-1 en kreeg die titel. Waar West Brom tot op de dag van vandaag een bekende club is, is Renton verdwenen in het moeras van het verleden. Wat is er eigenlijk van die club geworden en waarom zijn uiteindelijk verdwenen?

Renton, waar ligt dat ergens? Uiteraard in de buurt van Glasgow, net iets ten westen die stad. In het dorp wonen iets meer dan 2000 mensen. Renton ligt in West Dunbartonshire, de kraamkamer van het Schotse voetbal. Je had natuurlijk het superieure Queen’s Park uit Glasgow, maar daarnaast kwamen alle topclubs uit West Dunbartonshire. Dumbarton, dat de eerste twee landstitels pakte. Alexandria, waar Vale of Leven speelde dat in 1877 de eerste Schotse club was die de hegemonie van Queen’s Park doorbrak en de Scottish Cup won. Dit deden ze meteen drie keer op rij. Iets verder lag Renton, waar de plaatselijke FC het mooie weer maakte. Vijf keer stonden ze in de bekerfinale, die ze twee keer wonnen. Samen met Queen’s Park waren dit de vier topclubs in Schotland en het is dan ook niet vreemd dat de drie clubs uit West Dunbartonshire allemaal erbij waren toen de Scottish League werd opgestart in 1890.

Maar weer even terug in de tijd, want op het moment dat de Scottish Football League begon waren de hoogtijdagen eigenlijk al over voor Renton. In 1872 werd de club opgericht en drie jaar later stonden ze al in de finale van de Scottish Cup, die toen pas twee jaar bestond. Het onvermijdelijke Queen’s Park was de tegenstander en uiteraard wonnen The Spiders deze pot. Destijds speelden alle goede spelers namelijk bij de zwart-witten. De club had echter het motto “Never Say Die” en daarom werd trainer Peter “Big Pate” Campbell aangetrokken en die hield er nogal aparte trainingsmethode op na. Niet alleen liet hij de spelers enorm hard trainen, zodat ze fysiek de sterkste club van het land waren, ook ontwikkelde hij een soort wonderdrank: Chicken Bree. Dit bestond uit rauwe eieren en zoete port. Niet te zuipen natuurlijk, maar de spelers dachten dat het echt hielp om fysiek nog sterker te worden.

De resultaten lieten niet lang op zich wachten. In 1885 stond Renton FC opnieuw in de finale van de Scottish Cup en de tegenstander was lokale rivaal Vale of Leven. The Levenians hadden al drie bekers op zak en waren de twee jaar ervoor verliezend finalist geweest. Overbodig om te zeggen dat de mannen uit Alexandria favoriet waren. Dat was echter buiten de Chicken Bree gerekend, want Renton sleepte er eerst een replay uit en won die tweede wedstrijd met 3-1. Gekkenhuis in Renton natuurlijk die avond, want nu waren ze dé club van het land. Een jaar later stond Renton weer in de finale, maar Queen’s Park was te sterk. The Spiders versloegen Renton eigenlijk altijd, op één keer na…

In 1888 stonden beide clubs wederom tegenover elkaar. Ditmaal in de halve finale van de Scottish Cup. Wie de finale zou halen had een op papier makkelijke opdracht. Door flink wat mazzel en gunstige lotingen stond Cambuslang namelijk in de finale. Cumbuslang dat was zeg maar het NAC van Schotland. Totaal niet serieus te nemen. Zowel de spelers van Queen’s Park als Renton wisten dat deze halve finale een zwaardere pot zou worden dan de finale. Het was een clash van verschillende stijlen: het verfijnde spel van Queen’s Park tegenover de botte kracht van Renton. Plaats van handeling was Tontine Park van Renton.

Niet alleen hadden The Rentonians het thuisvoordeel, maar ook Koning Winter was ze gunstig gezind. Het vroor keihard en geen normaal mens waagde zich op straat. De spelers van Renton hadden er uiteraard geen problemen mee. Flink wat Chicken Bree er in en gaan maar. Een potje vrij worstelen lag ze wel, terwijl de passing game van Queen’s Park totaal niet uit de verf kwam. Na negentig minuten waren de spelers totaal onherkenbaar, maar gelukkig had de scheidsrechter goed opgelet. Hij noteerde een 3-1 overwinning voor Renton. De finale bleek inderdaad een formaliteit. Renton versloeg het Schotse NAC, Cambuslang, met 6-1. Dat is tot vandaag de dag de grootste uitslag ooit in een finale van de Scottish Cup.

Het was dus feest in het clubhuis op Tontine Park, want opnieuw was Renton de sterkste club van Schotland. Een paar dagen viel er een brief op de deurmat uit de Engelse stad West Bromwich. In de brief stond een verzoek van het bestuur van West Bromwich Albion om een wedstrijd te spelen. WBA had namelijk in Engeland de FA Cup gewonnen door Preston North End te verslaan in de finale. Een knappe prestaties, want Preston zou een jaar later ongeslagen de eerste kampioen van Engeland worden. Het bestuur van WBA stelde daarom voor om met een wedstrijd op neutraal terrein uit te maken wie nu de beste club van Groot-Brittannië was en daarmee meteen de beste club ter wereld. West Brom bood aan om naar Schotland te komen, maar wilde wel de wedstrijd op neutraal terrein spelen. Hampden Park (het latere Cathkin Park van Third Lanark) werd de locatie. Bij Renton gingen ze meteen akkoord en op 19 mei 1888 werd de eerste World Cup Final gespeeld.

Die dag leek het wel het einde der tijden in Glasgow. Een vreselijk onweer teisterde de stad en vier mensen stierven zelfs doordat de bliksem ze had geraakt. The Baggies wilden daarom niet meer spelen, bang als ze waren voor ongelukken. Het veld was ondertussen een modderpoel. Dat sprak The Rentonians natuurlijk wel aan en ze drongen er sterk op aan om de wedstrijd toch te laten doorgaan. Er waren ook nog eens 10.000 mensen in het stadion, een gigantisch aantal voor die tijd. Schoorvoetend ging West Brom akkoord, want anders hadden ze de reis voor niets gemaakt. Opnieuw won kracht het van techniek, hoewel de spelers van Renton natuurlijk ook wel een potje konden voetballen. Uiteindelijk werd het 4-1 en Renton was wereldkampioen.

De lokale smid maakte meteen een bord met daarop “Champions of the World” en dat werd opgehangen boven het paviljoen van Tontine Park. Een paar weken later speelde Renton een oefenwedstrijd in en tegen Preston, die later dat jaar de eerste kampioen van Engeland zou worden én de FA Cup zou winnen. En dat zoner een nederlaag te leiden. Renton was duidelijk de sterkste ploeg ter wereld op dat moment.  Die was meteen het laatste hoogtepunt van Renton FC. Door de goede prestaties vielen de spelers natuurlijk op en een hele hoop spelers vertrokken richting Engeland (Preston, Everton, Bolton, West Bromwich, Burnley en Accrington), waar wel legaal betaald mocht worden. De oprichting van Celtic in 1888 deed de club ook geen goed, want daar trokken ook enkele goede spelers naartoe.

De fans probeerden er nog wat aan te doen door Engelse scouts in de rivier te gooien, zodat ze niets over hun spelers konden rapporteren. Maar dat bleek tegen de bierkaai. Er bleven maar spelers gaan. In 1890 was Renton er nog wel bij op het moment dat de Scottish League werd opgericht. Ze waren een van de elf founder members, maar daarin braken ze weinig potten. De club werd zelfs een tijdje geschorst nadat ze tegen een profclub hadden gespeeld. Vier jaar later degradeerde Renton uit de First Division en 1898 was het helemaal over met de club die terugkeerde naar de amateurs. In 1922 lukte het ze ook niet meer om als amateurclub overeind te blijven. Tontine Park werd meteen plat gegooid en er kwamen huizen op de plek van het stadion. Het enige dat nog over is van het stadion is de middencirkel die in een van de tuinen daar ligt. In 2008 is er een amateurclub opgericht met de naam Renton FC 1872. Ze spelen op velden die vlak bij het oude Tontine Park liggen. Een mooi eerbetoon aan de eerste wereldkampioen ooit.

8 Reacties op “Renton: Champions of the United Kingdom and the World

  1. William van Holsteijn

    Wat een verhaal, maar bovenal waar haal je de info toch vandaan? Toch echt niet enkel en alleen van Wikipedia!!!!

    • Wikipedia probeer ik zoveel mogelijk te mijden, want dat is niet altijd even betrouwbaar. Ik heb hier een aantal boeken over de Schotse voetbalgeschiedenis en daar stond dit verhaal in. Ben zelf nog een keertje langs Renton gekomen, maar helaas is dat stadion helemaal weg.

  2. Leuke folklore maar absoluut niet serieus te nemen. In die tijd was voetbal een louter Britse aangelegenheid en zelfs daar was er nog geen league zoals die er nu bestaan. Een eenmalige wedstrijd tussen twee bekerwinnaars waar de rest van de wereld niet eens bij betrokken werd, dat kan je nooit op ernstige manier als “wereldkampioen” beschouwen. Om van een wereldkampioen te spreken heb je participatie uit heel de wereld nodig. Hoewel ik zeker geen fan ben van FIFA en van duivel Sepp Blatter, is het WK 1930 het eerste toernooi waar je echt van een wereldkampioen kan spreken gezien er uit alle continenten participatie was (en zelfs dan nog: veel teams werden op invitatie richting Uruguay op de boot gezet, dus in die zin kan je zeggen dat het WK pas een echt ernstige bedoeling werd in de tweede editie, WK 1934, toen men zich moest kwalificeren eerder dan een invitatie aan de FIFA moest vragen)

    Bovendien verwijst de term “wereldkampioen” doorgaans naar een landenteam. Club-wereldkampioenen kan je dus niet echt gaan vergelijken. Renton kan je hooguit een voorloper noemen van de teams die de latere Intercontinentale Beker wonnen.

  3. Niet met je eens Gerrit. Juist omdat voetbal destijds louter een Britse aangelegenheid is, zou je het toen ook kunnen verwoorden als wereldkampioen. Ze noemen het niet voor niets champions of the United Kingdom and the world. Die volgorde zal met een reden gekozen zijn. Verder is die éénmalige ontmoeting ook niet zo’n probleem. Het wereldkampioenschap zoals dat heden ten dage bestaat is ook een eenmalig event, dat zich eens in de vier jaar voordoet. Dus als je net het geluk hebt dat je in die 4 weken (van in totaal 208 weken) in vorm bent, ben je wereldkampioen. Dan mag je de andere 204 weken ontzettend slecht spelen, maar ben je dan toch wereldkampioen. We kunnen hierbij dus ook niet echt spreken van een continue competitie of ranglijst.

    Dat de term wereldkampioen doorgaans naar iets anders verwijst is louter een terminologische discussie, en zo je wilt, zou je Schotland (ik mag toch aannemen dat Renton met enkel Schotten speelden, en WBA met slechts Engelsen) als eerste land-wereldkampioen kunnen uitroepen.

    Het is natuurlijk altijd de vraag in hoeverre we sport serieus moeten nemen. Ikzelf denk van wel, maar dat terzijde. Maar het is hypocriet te stellen dat enkel de sporten die in meerdere landen/gebieden verspreid over de wereld beoefend worden, serieus genomen kunnen worden. Want op basis daarvan mogen we schaatsen, korfbal en netball niet serieus nemen, en autoracen en wielrennen wel. Toch heb ik het vermoeden dat de laatste twee meer met respectievelijk mechanica en doping te maken hebben dan met sport.

    • Ben het helemaal met je eens. Engeland en Schotland waren destijds dé voetballanden, dus je kunt zeker spreken van een wereldkampioenschap. De bekers waren de enige prijzen, dus het was logisch om de winnaars van beide bekers tegen elkaar te laten spelen. De winnaars van de Amerikaanse sporten worden ook wereldkampioen genoemd, terwijl die ook alleen onderling strijden.

    • Het WK is een vierjaarlijks evenement waar wel kwalificaties van 2 tot 3 jaar aan voorafgaan. Op de gastland(en) na is niemand rechtstreeks geplaatst. Dus ongeacht wie wereldkampioen wordt, die heeft een langere weg afgelegd dan louter die 4 weken tijdens het toernooi. Bovendien: 2013 – 125 = 1888. Toen waren ook in de Benelux, Duitsland, Spanje, etc de eerste clubs al gesticht, dus een louter Britse en Schotse aangelegenheid was het niet. Reken daar nog bij dat in een tijdperk van mondelinge overdracht van feiten en dubieuze databanken, het moeilijk te verifiëren valt of er ergens ver weg gevoetbald werd. Ook in China heeft men sporen gevonden van een sport die heel erg op voetbal leek. Hetgeen we zeker weten is dat in Engeland de sport geofficialiseerd werd met een echt reglement, maar dat bewijst niet dat elders in de wereld niet gevoetbald werd. Maar dat is onmogelijk na te gaan gezien in die tijd nu eenmaal niet aan data mining gedaan werd zoals nu. Kampioen van het UK kan je zonder probleem stellen, wereldkampioen lijkt me toch wat overdreven als conclusie.

      Ben het wel eens dat sporten niet globaal moeten gespeeld worden om serieus te worden genomen. Korfbal bv wordt in de Benelux erg serieus genomen, dus uiteraard verdient die sport erkenning. Curling is enkel in Canada echt professioneel maar dat maakt het niet minder sport. Wat ik wel een criteria vind om van een wereldkampioen te kunnen spreken, is dat elk land waar een team bestaat de kans tot deelname kreeg. Korfbal buiten België en Nederland stelt weinig voor maar onderweg naar de voorspelbare finale doen er nog een paar andere landen mee. Toen ik in 2007 in Turkije woonde werd rugby daar net geofficialiseerd via het stichten van een (amateur) rugbyfederatie. Turkije verliest nog steeds quasi elke match, maar ze hebben wel recht op deelname aan de kwalificaties. Wanneer je enkel goede teams hebt in de eindfase omdat de rest geëlimineerd is, is dat een heel andere situatie dan jezelf wereldkampioen noemen wanneer de helft van de landenteams geen uitnodiging tot deelname kregen. Of die landen dan elke partij verliezen of niet is irrelevant, het principe van een WK is toch wel dat elk land recht op deelname heeft. Het cricket en rugby worden gedomineerd door het UK, Ierland en de ex-kolonies van het UK (Zuid Afrika, USA, Nieuw Zeeland, Australië, Fiji, …) maar die landen kunnen terecht stellen dat ze een WK spelen want in de kwalificaties hebben ook mindere goden toch hun kans gekregen. En fair enough, de kans dat pakweg Estland morgen wereldkampîoen korfbal wordt is quasi onmogelijk, maar als we gewoon België en Nederland inviteren omdat de rest weinig niveau haalt, kan je moeilijk van een echt WK spreken.

      PS: je bent kaatsen vergeten als niet mondiale sport die wel veel erkenning krijgt in sommige delen van de wereld. In België (vooral Oost Vlaanderen, Brabant en Wallonie) en Nederland (vooral Friesland) heel populair, in Noord Frankrijk en in Baskenland ook. Ik zou zelfs Gaelic Football als globaal beschouwen: zolang er Ieren wereldwijd wonen zullen GAA clubs ook overal opduiken, en dat is dan nog zonder te melden dat het Schotse keltisch voetbal en de Aussie Rules allebei heel erg veel gemeen hebben van het Ierse GAA.

      En wat gezegd van krachtbal? En van het WK hotdog eten dat elk jaar in Coney Island wordt gehouden? Een magere Japanner die op 12 minuten meer dan 150 hotdogs binnenslikt, dat is een behoorlijke prestatie🙂 (typisch dat deze “sport” wel in de VS is ontstaan)

  4. Jij noemde voetbal in je eerste reactie een louter Britse aangelegenheid, en gaf dat als reden aan dat dit wereldkampioenschap niet serieus te nemen is. Door nu te stellen dat het dus niet een louter Britse aangelegenheid is, ontkracht je je eigen argument.

    Voor de wedstrijd zijn wel kwalificaties geweest, namelijk de beide nationale bekers. Ik moet het met je eens zijn dat dit slechts 2 landen zijn, terwijl er in andere landen ook al gevoetbald werd. Dus daar heb je op het oog wel een steekhoudend argument. Ik vraag me wel af in hoeverre er in andere landen al sprake was van competitief voetbal. Zoals je zelf al aangeeft kun je toch moeilijk lukraak een club naar zo’n evenement toesturen. Mocht je hier een voorbeeld van hebben (competities/bekers in andere landen in 1888), dan wil ik met je meegaan in de stelling dat Renton niet de eerste wereldkampioenen was. Ik ben het met je eens dat er wel een soort van kwalificatie moet plaatsvinden, om iets een WK te kunnen noemen. Dat bokssysteem, waarbij je de wereldkampioen moet uitdagen, vind ik maar apart. Tot dan blijf ik erbij dat Renton de eerste club-wereldkampioen ter wereld is, slechts vanwege het feit dat de sport daar destijds al veel verder was in zijn ontwikkeling dan elders in de wereld.

    En nee, ik heb niet alle sporten die slechts in enkele delen van de wereld worden gespeeld genoemd, maar jij ook niet (die lijst is haast onuitputbaar). Wel een interessant verhaal trouwens. Van GAA had ik wel eens eerder gehoord, maar ken ik de regels niet precies van. Ik vind het ook wel mooi hoe de GAA-stadions slechts voor GAA gebruikt mogen worden. Althans bij Croke Park is dat wel zo. Ze hebben toen enkel een uitzondering gemaakt omdat Landsdowne Road werd verbasterd (zowel de naam als het gebouw, hoewel het een van de mooiere moderne stadions is) tot Aviva Stadium. Toen is er ook gerugbyd en gevoetbald. Maar nu weer enkel GAA, dat vind ik echt tof.

    • Meer nog: GAA is totaal amateuristisch, spelers mogen niet betaald worden. Ongelooflijk eigenlijk dat die sport volle stadions trekt en spelers er zo voor gaan terwijl het eigenlijk zuiver om het sociale aspect en de eer van je team gaat. Fantastisch, een voorbeeld voor veel overbetaalde atleten die nog altijd lopen klagen. Rond GAA zijn enkele folklore verhalen die echt geweldig zijn, het beste is een speler afkomstig uit Valentia Island (ja, dat eiland bestaat echt, het ligt voor de zuidwest kust van Ierland). Die ging met een roeibootje de ca 1 km lange zeestraat over richting vasteland voor elke training en wedstrijd van zijn GAA team. Geweldig! Ook op de erg afgelegen Aran Islands is GAA erg populair (voetbal wordt er bij mijn weten niet gespeeld, het enige veld is een klein oefenveldje aan het strand dat niet aan de normale criteria en afmetingen voldoet)

      GAA wordt gespeeld in zowat alle steden waar een Ierse expat populatie bestaat. De enige 2 die meedoen aan de Ierse competitie alsof het counties waren (het zijn geen counties maar ze worden als dusdanig beschouwd in GAA termen) zijn Londen en New York. Die teams zijn dermate goed uitgebouwd dat ze mogen meedoen aan de Ierse Gaelic Football kampioenschappen. Er zijn nog tal van andere GAA clubs wereldwijd, maar enkel New York en Londen mogen meedoen aan de competitie samen met de Ierse counties. Dit leidde wel 1x tot ernstige problemen een 6 tal jaar geleden toen voor het eerst New York de finale haalde. In principe is dat op Croke Park maar er was een probleem: de helft van het New Yorkse team waren illegaal in de VS aan het werk en zouden na de wedstrijd in Dublin de States niet meer binnenraken. Heel uitzonderlijk koos men er dan voor de finale in de USA te spelen, om het toch neutrale grond te maken koos men voor Boston als locatie. De tegenstander (ik meen Kerry maar ik ben niet geheel zeker) is toen helemaal naar de States moeten reizen om de finale tegen New York te spelen. Niet evident gezien spelers niet betaald worden en clubs de facto als amateurclubs functioneren.

      Niets dan respect trouwens voor die gasten, vooral hurling. Daar scoor je punten door een bal niet veel groter dan een golfbal in de lucht te gooien en dan met een stick (zoals in het hockey) de bal in doel te “trappen”. De precisie en kracht waarmee die spelers zo een kleine bal met een stick recht in de winkelhaak krijgen vanop afstand, is werkelijk fenomenaal.

      Kaatsen is in de regio van België waar ik opgroeide enorm populair maar ik snap de reglementen nog steeds niet … Krachtbal is een sport die in België is uitgevonden en bij mijn weten enkel in België gespeeld wordt (de enige Nederlandse club, Hellevoetsluis, speelde in de Belgische competitie mee).

      Wat betreft Renton: de eerste club wereldkampioen, daar kan ik me prima in vinden. Een grote nuance is wel het woord “club”. De eerste wereldkampioen, dat was Uruguay. Als we het over clubteams hebben moet die nuance wel gemaakt worden want dat is een ander toernooi. En zelfs al speelden ze met enkel Schotten, zolang ze onder de naam Renton deelnamen en niet onder de bevoegdheid van de Schotse FA, dan is en blijft het een clubteam.

      En je hebt volledig gelijk, het systeem van het boksen is absurd. Wat als een bokser een enkele kamp wint en dan alle aanbiedingen voor nieuwe tegenstanders afwijst? Of enkel tegen beginnende nog erg onervaren boksers zijn titel wil verdedigen?
      Nu moet ik wel toegeven bevooroordeeld te zijn want ik beschouw boksen niet als sport maar als barbarisme. Het excuus “het gaat om uithouding” vind ik maar zwak. Uiteindelijk is het doel nog altijd een tegenstander dermate pijn te doen en te verwonden dat hij niet meer door kan gaan, of iemand dermate hard slaan dat zijn gezichtsvermogen vertroebeld enkele uren en hij niet meer in staat is voort te boksen. Recent onderzoek wees uit dat boksers meer kans maken (statistisch) op motorische problemen en vooral evenwichts- en gezichtsproblemen dan mensen die een andere sport beoefenen. Mij maak je niet wijs dat het gezond kan zijn om constant klappen te incasseren. Bovendien gaan driekwart van de meppen recht in het gezicht, hetgeen extra pijnlijk is vergeleken met een klap op bv je schouder. Met alle respect maar als boksen als sport verboden zou worden zou ik dat zeker aanmoedigen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s