John Thomson: The Prince of Goalkeepers

Het is morgen precies tachtig jaar geleden dat John Thomson stierf. De knie van Rangers-speler Sam English, maakte een einde aan het leven van de Celtic-keeper. “The Prince of Goalkeepers” had de beste Schotse keeper allertijden kunnen worden, maar werd slechts 22 jaar en heeft daardoor nooit zijn belofte in kunnen lossen. Vergeten is hij echter niet en Celtic besteed komende week volop aandacht aan hem. Als Celtic-fan kan ik natuurlijk niet achterblijven. Vandaar een terugblik op het leven van Thomson en een vooruitblik naar de activiteiten die er allemaal ter ere van hem worden georganiseerd deze dagen. Celtic mag misschien sportief gezien niets meer voorstellen en er is genoeg op aan te merken, het blijft een club die altijd met respect met haar verleden omgaat.

Thomson werd iets meer dan honderd jaar geleden, op 28 januari 1909 om precies te zijn, geboren in Kirkcaldy. De stad van Raith Rovers. Voor die club speelde hij nooit, want al op jonge leeftijd trok de familie Thomson naar het iets verderop gelegen Cardenden. Daar was namelijk volop werk in de mijnen. Ook John ging daar werken toen hij klaar was met school. Op z’n veertiende kreeg hij een baan en mocht hij op 300 meter diepte in de benauwde mijnschachten de wagentjes met de steenkolen van elkaar loskoppelen. Een zware baan en Thomson had daar waarschijnlijk de rest van zijn leven doorgebracht, als hij niet zo’n goede keeper was. Net vijftien stond hij al in het eerste van Wellesey Juniors, de lokale amateurclub. Daar maakte hij zoveel indruk, dat zelfs de lokale krant een stukje over hem schreef. De zin: “Wellesey Juniors had unearthed a champion goalkeeper in Thomson” maakte veel profclubs nieuwsgierig en scouts werden naar Fife gestuurd om de keeper te bekijken.

De permanente expositie over Thomson in het Kirkcaldy Museum

Het was uiteindelijk Celtic dat de keeper overtuigde om bij hen te tekenen. Opvallend, want Celtic stond bekend als ‘die Iers-katholieke club uit Glasgow’ en Thomson kwam uit een streng protestants gezin. Toch gaven zijn ouders hem toestemming en op z’n zeventiende was de jonge John profspeler bij The Bhoys. Ondanks zijn jonge leeftijd, duurde het slechts zes maanden om de eerste keeper te worden van Celtic. Manager Willy Maley was keer op keer onder de indruk als hij Thomson zag bij de training en de reserves en kon gewoon niet meer om hem heen. Hij passeerde eerste keeper Peter Shevlin en koos vol voor Thomson. Een groot risico, want Thomson was pas achttien en voor een keeper vrij klein. Ook fysiek niet de sterkste en dat in een competitie waar de spitsen vaak reuzen van kerels waren, rechtstreeks uit de dokken en mijnen. Thomson had echter het reactievermogen van een poema en hield er onmogelijke ballen uit. Maley durfde het risico wel aan.

Thomson maakte zijn debuut tegen Dundee, overtuigde en was vanaf dat moment de eerste keeper van Celtic. Het publiek en de pers, tot aan dat moment gewend aan beren van kerels in het doel, waren ook lyrisch over Thomson. Zijn zweefduiken en reactievermogen leverde hem de bijnaam “The Prince of Goalkeepers” op. Thomson werd al snel de keeper van Jong Schotland en er gingen zelfs zachtjes stemmen op om hem eens uit te proberen in het nationale elftal. Aan het eind van het seizoen had Thomson zijn eerste prijs te pakken, toen Celtic de Scottish Cup won met 3-1. Het was een geslaagd jaar geweest, ondanks dat tegenstander vaak hard tegen hem opliepen. In die tijd was dat niet zo ongebruikelijk, maar vanwege zijn mindere fysiek, liep Thomson regelmatig wonden op. Zijn moeder vond het allemaal maar niets en vroeg John of hij niet zou stoppen met dat ruwe spel. Maar Thomson genoot in het doel bij Celtic en wilde zeker niet terug naar de mijnen.

Ook in het Celtic Museum een eerbetoon aan The Prince of Goalkeepers

In de seizoenen erop werd duidelijk dat Thomson wel een heel uitzonderlijk talent was. Hij werd als tiener al de eerste keeper van de “Scottish League XI” en niet veel later werd hij opgeroepen voor het Schotse elftal, als tweede keeper. Begin 1930 speelde Celtic tegen Airdrieonians, destijds een keiharde ploeg. Continue werd er hard tegen Thomson opgesprongen en ook al konden de spitsen uit Airdrie de bal niet meer halen, toch werd er doorgelopen op de jonge keeper. Een keer kwam een spits van Airdrieonians verkeerd uit en Thomson raakte zwaar geblesseerd. Hij brak daarbij zijn kaak, kneusde enkele ribben en verloor twee tanden, buiten diverse schaafwonden. Moeder Jean Thomson was getuige van de wedstrijd en vroeg na afloop opnieuw aan John of hij wilde stoppen. Ze had namelijk een droom gehad dat haar zoon zou sterven tijdens een wedstrijd en een Godvrezende vrouw als Jean Thomson nam dat soort signalen erg serieus. John weigerde opnieuw.

Binnen een aantal weken stond Thomson weer tussen de palen en hij ging weer door waar hij goed in was: keepen. Dat deed hij zo goed dat het selectiecomité van Schotland besloot om John Thomson een kans als eerste keeper te geven. Op 18 mei 1930 was het zover; Thomson maakte tijdens een vriendschappelijke wedstrijd in en tegen Frankrijk zijn debuut voor de Schotten en keepte alsof het een gewone competitiewedstrijd was. Schotland won met 0-2 en de pers was na afloop lyrisch over het spel van Thomson, die volgens hen de nieuwe keeper van Schotland zou worden dat decennium. Destijds waren er nog geen kwalificatiewedstrijden of eindtoernooien waar Schotland aan meedeed en het “British Home Championship” was het belangrijkste toernooi van de kalender. Dat toernooi ging tussen Engeland, Schotland, Wales en Ierland (dat toen nog niet opgesplitst was) en stond veel hoger in aanzien dan het WK, dat in de zomer van 1930 pas voor het eerst was gespeeld.

Het fatale moment, waarbij de knie van English het hoofd van Thomson raakt

Door de goede prestaties van Thomson in Frankrijk werd door het selectiecomité besloten om Thomson ook tijdens het “British Home Championship” eerste keeper te maken. Thomson bleek goed met de druk om te kunnen gaan, want tijdens de eerste twee duels (1-1 tegen Wales en 0-0 tegen Ierland) bleef hij goed overeind. De belangrijkste pot moest nog komen; die in eigen huis tegen Engeland. Het was ook het beslissende duel, want Engeland stond stijf bovenaan na 5-1 en 4-0 overwinningen in de eerste twee duels. Dat betekende dat Schotland moest winnen, om medewinnaar te worden van het toernooi (doelsaldo telde niet). Doordat Engeland een geweldige aanval had, zou Thomson het zwaar krijgen. De Engelsen kregen kans op kans, maar Thomson plukte ze er allemaal uit. Zijn mooiste clean sheet uit zijn loopbaan. Schotland scoorde zelf tweemaal en de aartsvijanden eindigden allebei met vier punten (destijds kreeg je slechts twee punten voor een overwinning) en moesten de titel delen.

De volgende dag verschenen opnieuw lyrische stukken over Thomson in de kranten en door zijn goede prestaties, begon er ook uit Engeland interesse te komen. Thomson liet zich niet gek maken en besloot bij Celtic te blijven, waarmee hij in 1931 opnieuw de Schotse beker won. In de zomerstop waren er weer veel geruchten over een transfer van Thomson naar het zuiden, maar opnieuw besloot hij te blijven. Hij was per slot van rekening pas 22 jaar en had nog een hele carrière voor zich. Het seizoen 1931/1932 begon goed voor Celtic. In de eerste zeven duels werd er vijfmaal gewonnen en eindigden twee duels gelijk. Op het moment dat de eerste Old Firm op het programma stond, hadden beide clubs evenveel verliespunten. Een belangrijke pot dus op Ibrox. Goed nieuws voor Celtic was dat Sam English niet mee zou doen. De Noord-Ier had al flink wat doelpunten gemaakt en zou uiteindelijk eindigen op 44 goals, nog altijd een record bij Rangers.

Het moment waarop de ernst van de situatie duidelijk wordt

Willie Maley was dan ook verrast toen hij ineens English op het wedstrijdformulier zag staan. De spits zou dus toch meedoen, ook al was hij niet 100% fit. Achteraf gezien een verschrikkelijk beslissing, ook voor English zelf. Maar die wilde perse spelen. Hij was een paar maanden eerder door Rangers gekocht van Yoker Athletic, een Juniorclub uit Clydebank. English was al 23 en zulke kansen, van een amateurclub meteen naar Rangers, kwamen niet vaak voor. English was een Rangers-fan in hart en nieren. Niet gek, als je zijn achtergrond weet. Hij werd geboren in het huidige Noord-Ierland en toen hij zestien was, verhuisde het gezin English naar Glasgow, want pa English kon gaan werken in de havendokken van Clydebank. Het gezin van English was zwaar protestants en het was dus logisch dat ze fan waren van Rangers. Iedereen van de familie was dan ook zo trots als een pauw, omdat Sam voor hún club kon gaan voetballen.

English deed dus mee, maar slaagde er in de eerste helft niet in om te scoren. Celtic lukte dat ook niet en de 80.000 man op de tribune zagen beide teams met 0-0 de kleedkamers opzoeken. Vroeg in de tweede helft werd de bal iets voor English uitgespeeld, maar Thomson zag het gevaar en rende als een bezetene zijn goal uit. Hij dook met zijn gezicht naar beneden om het leer te grijpen. English dacht Thomson te snel af te zijn en ging ook vol door op de bal. Thomson was sneller en had de bal, maar hij kreeg de knie van English op zijn slaap. Thomson was op slag bewusteloos en lag uitgeteld op het veld. De fans van Rangers dachten dat Thomson zich aanstelde en hij werd uitgejoeld. De aanvoerder van Rangers, Davie Meiklejohn, maande de fans tot rust, want die zag meteen dat het geen gewone blessure was. Een van de spelers van Rangers was een medicijnstudent en wist meteen, op het moment dat hij Thomson zag, dat de kansen klein waren dat hij het zou overleven.

De begrafenis van Thomson

Thomson werd op een stretcher gelegd en naar de kleedkamer gebracht, in afwachting van een ambulance. Ondertussen was duidelijk dat er een ader in zijn hoofd was gesprongen, hij een schedelbasisfractuur had en een gapende hoofdwond. Zelf was hij bewusteloos. De wedstrijd werd nog plichtmatig afgewerkt en eindigde in 0-0. Bill Struth, de manager van Rangers, had ondertussen al een auto naar het dorp van de familie Thomson gestuurd om zijn familie op te halen. Struth vreesde namelijk ook het ergste. Intussen lag de keeper op de intensive care en werd er voor zijn leven gevochten. Helaas lukte het niet en zakte Thomson steeds verder weg. Iets meer dan vier uur na de botsing met de knie van English, overleed de keeper.

Vier dagen na zijn overlijden, werd Thomson begraven in Cardenden. Het was een tijd waarin reizen niet zo makkelijk en erg duur was, maar toch wilden veel Celtic-fans hun keeper een laatste eer bewijzen. Niet alleen verzamelden zich 20.000 man bij het station om de keeper een laatste eer te bewijzen, ook waren er duizenden die de 80 kilometer naar Cardenden gingen lopen om er toch bij te zijn. Samen met de mensen die wel een treinkaartje konden betalen, waren er zo’n 40.000 man aanwezig bij de uitvaart van Thomson. De lokale mijnen in Fife werden zelfs gesloten, want iedereen wilde Thomson een laatste eer bewijzen. Hij was namelijk een zoon van Fife én een mijnwerker. Een van hen was overleden. Voor even werden alle religieuze verschillen in Schotland opzij gezet, want het waren voornamelijke katholieken die naar een protestantse begrafenis kwamen, maar gelukkig telde dat een keer niet.

Het graf van Thomson, dat tot op de dag van vandaag een bedevaartsoort is voor Celtic-fans

Later werd nog een lugubere brief van Thomson ontdekt, die hij de dag voor de wedstrijd naar een vriend in de VS had gestuurd. Hij eindigde de brief met de zin: “Off now to Ibrox to meet the great Rangers, a death or glory affair…” Celtic moest een paar dagen later weer spelen, maar bakte er niet veel van. De ontzetting hield nog lang aan en uiteindelijk werd Celtic derde. Kampioen werd Motherwell, terwijl English, die van alle blaam werd gezuiverd, topscorer werd met 44 goals. Vandaag de dag nog altijd een recordaantal van een Rangers-speler. Ondanks dat zelfs de familie van Thomson hem vrijsprak van enige schuld, bleef het knagen bij English. Door het publiek van de tegenstanders werd hij continue uitgescholden voor moordenaar en na nog een jaartje Rangers vertrok hij naar Liverpool. Zelfs in Engeland werd hij continue geconfronteerd met de dood van Thomson. Slechts 28 jaar oud, besloot English te stoppen met voetbal. Hij kon het niet meer aan.

Ondanks dat Thomson slechts 22 jaar is geworden, speelde hij maar liefst 211 wedstrijden voor Celtic. Mede daardoor is hij nooit vergeten door de club en de fans. Thomson kreeg een eigen lied en zijn graf is tot op de dag van vandaag een bedevaartsoord gebleven voor Celtic-fans. In Cardenden wordt jaarlijks door de scholen gestreden om de “John Thomson Cup” en het in 2003 verschenen boek “My Search For Celtic’s John” van Tom Greig (een aanrader) heeft de keeper ook bij de jongere fans onder de aandacht gebracht. Ter nagedachtenis aan Thomson is gisteren een groep van zestig man aan een wandeltocht van Celtic Park naar het graf van Thomson begonnen. Inderdaad, precies zoals tachtig jaar geleden duizenden voor hen deden. Daarnaast speelt er vanaf morgen tot en met 10 september in het Kings Theatre het toneelstuk “The Prince: the Johhny Thomson Story“. De tekst op de grafsteen van Thomson is daarmee actueler dan ooit: “They never die who live in the hearts they leave behind.”

6 Reacties op “John Thomson: The Prince of Goalkeepers

  1. Mooi maar ook triest verhaal. Toen Petr Cech heel zwaar aan het hoofd geraakt is, gelukkig overleefde hij het, zei hij kort nadien dat beschermende hoofdkledij in de toekomst essentiëel zal worden bij doelmannen. Ik geloof daar ook sterk in, maar vrees alleen dat het eerst nog een grote blessure zal vereisen voor men het gaat inzien. Ben zelf tijdens mijn tienerjaren doelman geweest (op recreatief niveau) en ben er mee gestopt omdat het voetbal me ook te fysiek en te ruw was (rugby beschouw ik dan ook als een sport voor bruten en vechtjassen want dat is er toch echt helemaal over). Er riskeren elk seizoen weer keepers hun leven met de meest waanzinnige duels, en het is in feite vreemd dat er niet vaker ernstige blessures opduiken. Wat mij betreft mag het voetbal gerust wat minder hard worden, door bv het minste fysiek contact met een fout te bestraffen (het zou ook combinatievoetbal ipv hoge ballen aanmoedigen en het spel dus ten goede komen). Voor doelmannen is er in principe betere bescherming omdat scheidsrechters vaak voor fout fluiten bij duels met de keeper in het strafschopgebied, anderzijds moet je als doelman je soms letterlijk voor de voeten van een tegenpartij gooien net voor die trapt, hopende geen schop of keihard schot in het gezicht te krijgen, en bij luchtduels een duw per abuus en je kan met wat pech heel slecht neerkomen.

    Respect wel voor Celtic en voor het geboortedorp van de man dat ze hem na al die jaren nog herinneren, en ook respect voor de kapitein en bestuurders van Rangers tijdens de bewuste wedstrijd die meteen ambulance en familie mobiliseerden. Op zo een moment telt rivaliteit even niet, en zo hoort het ook. Jammer dat er bij het publiek altijd mensen plezier scheppen in zulke drama’s, maar de spelers en bestuur van Rangers deden toen wel wat ze moesten doen. Ook veel respect voor de memorials die men houdt zodat de man niet vergeten wordt.

    Dat Englisch er mee kapte na enkele jaren is ook zeer begrijpelijk. Zelfs al is het een ongeluk, ik kan me voorstellen dat de dood van een collega-sportman je hele leven blijft achtervolgen. Bepaalde wondes (ook mentaal) helen nu eenmaal nooit. Je zal het maar je hele leven meedragen dat een onschuldig bedoeld duel de dood van een collega tot gevolg heeft. De mensen die hem voor moordenaar uitscholden horen niet thuis in een stadion, als zelfs de familie van de overleden doelman duidelijk maakt dat er geen kwaad opzet in het duel was, dan moet je als “fan” wel heel laag vallen om zulke liedjes te zingen.

    Tragedie voor alle betrokken partijen maar wel heel mooi dat men de man niet vergeten is en dat de Rangers-Celtic rivaliteit soms toch opzij kan worden geschoven als het echt nodig is. RIP.

  2. Ik kende hem niet, maar dit is wel in- en intriest. Mooi dat hij toch niet vergeten is.

  3. Mooi maar ook triest verhaal.

  4. Triestig verhaal, maar mooi dat ze hem niet vergeten zijn, op het eiland gaan ze toch veel beter om met historie dan hier.

  5. Prachtig verhaal!

    Maar Gerrit jouw maatregelen zijn wel weer heel rigoureus. Er wordt al meer dan een eeuw, miljoenen voetbalpotjes afgewerkt en de fatale keepersincidenten zijn op 1 hand te tellen. Moeten we dan elk risico uitvlakken?
    Overregulering zal de sport vermoorden. Stop ermee ga rummikuppen of doe een helmpje op, maar de regels aanpassen in deze vorm is uit den boze in mijn optiek.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s