The Three Degrees

Het was balen toen West Brom dit jaar weer promoveerde naar de Premier League. Ik zie graag nieuwe clubs bij MotD en The Baggies ben ik helemaal beu. Saaie club, saai stadion en nare fans weet ik uit eigen ervaring. Het is al de vierde promotie in negen jaar. Duidelijk een geval van te klein voor het tafellaken en te groot voor het servet. Een beetje het Engelse De Graafschap. Ook dit jaar is WBA weer een van de grote favorieten voor degradatie. Daardoor vergis je er soms in dat het een joekel van een club was in het verleden. Er werden veel prijzen gepakt in de jaren van de zwart-wit tv en eind jaren 70 had de club kans om landskampioen te worden. Dit onder aanvoering van The Three Degrees, die niet alleen op sportief vlak voor een revolutie zorgden op de Engelse velden.

In Nederland zal bijna iedereen bij de naam The Three Degrees meteen denken aan de popgroep, die in de jaren 70 grote hits had met Dirty Ol’ Man en When Will I See You Again. In Engeland zullen de oudere voetballiefhebbers niet meteen aan deze donkere zangeressen denken, maar aan het trio West Brom-voetballers die eind jaren zeventig een sensatie waren op de Engelse velden. Laurie Cunningham, Cyrille Regis en Brendan Batson werden door hun manager Ron Atkinson – heel politiek incorrect – vernoemd naar deze zangeressen, omdat ze ook met z’n drieën waren en een donkere huidskleur hadden. Niet alleen daardoor vielen ze op, maar ze konden ook uitstekend voetballen en bijna lukte het ze om met West Bromwich Albion landskampioen te worden. Bijna, maar niet helemaal. Toch hebben ze veel betekend voor de huidige generatie donkere voetballers en veel barrières omver geworpen.

‘If you want a nigger for a neighbour, vote Labour’. Dit was een van de slogans die Peter Griffiths van de Tories gebruikt in de verkiezingscampagne van 1964 voor de zetel in Smethwick. Het legde hem geen windeieren, want totaal onverwachts versloeg hij Labour-kandidaat Patrick Gordon Walker die torenhoog favoriet was. Griffiths voelde aan wat de bevolking wilde horen en met deze uitspraak won hij veel zieltjes. Een jaar later bracht de altijd genuanceerde Malcolm X – negen dagen voordat hij vermoord werd – een bezoek aan Smethwick en sprak later voor de pers de snoeiharde woorden: “I have come here because I am disturbed by reports that coloured people in Smethwick are being treated badly. I have heard they are being treated as the Jews under Hitler. I would not wait for the fascist element in Smethwick to erect gas ovens.” Na deze woorden weigerde Griffiths het geplande debat met Malcolm X door te laten gaan.


Het hierboven genoemde Smethwick was een door-en-door geïndustrialiseerde stadje, waar de mensen slechts voor één ding leefden: West Bromwich Albion. De lokale club gaf hen een gevoel van eigenwaarde. Als The Baggies een club uit Londen versloegen, voelde dat voor de mensen aan als een overwinning op het etablissement, de southern softies. De bijnaam Baggies kreeg de club doordat veel fans in de jaren vijftig hun baggy trousers nog aanhadden als ze rechtstreeks vanuit de staalfabriek naar de wedstrijd gingen. Deze grote, plompe broeken (later weer populair gemaakt door MC Hammer) moesten de fabrieksarbeiders beschermen tegen het gesmolten ijzer waar ze in de fabriek mee werkten. In het begin was de naam Baggies dan ook een scheldnaam van de Villa-fans, die daarmee wilden aangeven hoe pauperig de West Brom-fans waren. Er werd flink neergekeken op West Brom en haar fans, die daardoor een minderwaardigheidscomplex kregen. Mensen van buitenaf werden dan ook met argusogen bekeken in Smethwick.

West Brom kennen we nu als een liftclub, maar dat waren ze in het verleden zeker niet. De club was een vaste waarde op het hoogste niveau en was, na Aston Villa, de tweede club die erin slaagde om zowel het landskampioenschap,  de FA Cup en League Cup te winnen (niet in één seizoen, dat is nog nooit gebeurd). Ook Europa was geen onbekend terrein voor de club. Het was dan ook een schok toen de club in 1973 degradeerde. Na drie jaar lukte het The Baggies weer om terug te keren op het hoogste niveau, maar er moesten versterkingen komen om daar een woordje mee te gaan spreken. Er werd er in de geldbuidel getast en er kwamen een aantal spelers bij die West Brom voor eeuwig zouden veranderen. Niet alleen door hun voetbalkwaliteiten, maar ook doordat zij een donkere huidskleur hadden. Iets dat destijds nog erg ongewoon was in de overwegend blanke voetbalsport.

In mei 1977 zag WBA-manager Ronnie Allen ene Cyrille Regis – geboren in Frans-Guyana en 19 jaar op dat moment – spelen voor de amateurclub Hayes uit Londen. Hij was meteen overtuigd van zijn kwaliteiten en vroeg het bestuur om hem te kopen. Dat werd meteen geweigerd. Ook al was de transfersom slechts 5000 pond, het bestuur wilde niet dat er een amateurvoetballer werd aangetrokken. Dat paste niet bij de ambities van de club. Allen was echter zo overtuigd dat hij aanbood de speler zelf te betalen. Als Regis een succes zou blijken, dan zou hij zijn geld terugkrijgen en anders had hij pech gehad. Op het moment dat Regis zeven jaar later vertrok naar Coventry zou blijken dat Allen het goed had gezien. Regis zou uitgroeien tot Engels international en uiteindelijk 112 goals maken in die zeven jaar en dat voor een speler die vooral een grote targetman was en andere voetballers beter liet spelen.

Een paar dagen na de aankoop van Regis, werd van Leyton Orient Laurie Cunningham gehaald. Een maand ervoor had Cunningham een U21-wedstrijd gespeeld voor Engeland, iets dat het hele land op z’n kop zette. Cunningham was namelijk de eerste donkere speler die Engeland vertegenwoordigde. Bij Millwall werd dit niet met gejuich ontvangen en op het moment dat Leyton tegen die club speelde, werd er een mes vanaf de tribune naar Cunningham gegooid met mededeling dat “de neger moest oprotten”. Cunningham zou – net als Regis – een ware sensatie zijn en twee jaar later werd hij de eerste Engelse speler die door Real Madrid werd gekocht. Ook zou hij de eerste donkere speler zijn die een officiële interland voor Engeland speelde (Viv Anderson speelde zes maanden eerder al wel vriendschappelijk voor de Engelsen). Cunningham zou dan ook in de Hall of Fame van WBA belanden.

Cunningham in het shirt van Engeland, tot ongenoegen van het rechtsere deel van de Engeland-aanhang

In 1978 was een jonge Ron Atkinson manager geworden van West Brom. Hij had bij Cambridge United wonderen verricht en mocht dat nu bij WBA herhalen. Een van zijn eerste acties was om zijn back mee te nemen uit Cambridge: Brendan Batson. Weinig bijzonders zou je zeggen, maar Batson was nu de derde donkere speler bij West Brom en dat was een unicum in het Engelse voetbal. Eind jaren zeventig waren de foute figuren van het National Front (Ain’t no Black in the Union Jack) actief aan het werven bij verschillende stadions en de tribunes van Stamford Bridge en Upton Park stonden vol met dit soort figuren. Bij Chelsea werden de doelpunten van Paul Cannonville (de eerste donkere speler bij die club) niet eens meegeteld door een deel van de aanhang. Hij werd door zijn eigen fans uitgefloten en kreeg oerwoudgeluiden naar zijn hoofd. Je kunt wel nagaan wat de Chelsea-aanhang deed als er een vijandelijke club op bezoek kwam met niet één, niet twee, maar drie donkere spelers.

Dankzij Atkinson wist West Brom populair te worden bij de media. Big Ron bespeelde de pers perfect en liet de BBC meegaan op het moment dat zij als eerste Engelse club een tour door China maakte, als voorbereiding op het seizoen. Drie weken lang werd West Brom gevolg door een cameraploeg en na afloop kwam de documentaire Albion in the Orient uit (hoogtepunt is op 1:08 wanneer je een panda trompet ziet spelen). Atkinson, niet vies van politiek incorrecte opmerkingen, doopte daar zijn drie donkere spelers om in The Three Degrees, vernoemd naar de zangeressen. Met zulke opmerkingen kom je nu niet meer weg (dat merkte Atkinson in 2004, toen hij Desailly een “nigger” noemde en daarmee meteen een einde maakte aan zijn loopbaan als analyticus), maar destijds was het vrij normaal. De spelers zelf leken er weinig problemen mee te hebben en de term werd snel opgepikt door de pers. Op een gegeven moment werd het wel wat gênant. The Three Degrees (de soulgroep) traden op in Birmingham en Ron Atkinson regelde weer een mediashoot. Hierbij droegen de drie zangeressen voetbalshirt van West Brom en hadden de spelers de bontjassen van aan de vrouwen. Tsja.

Foute fotoshoot die precies in het straatje van Atkinson paste

De media smulden van de drie voetballers, maar de fans bij sommige clubs een stuk minder. Het ergste waren de uitwedstrijden in Londen. Vooral bij de al eerder genoemde clubs Chelsea en West Ham. Bij The Hammers regende het bananen naar de drie donkere spelers vanaf het moment dat ze warm gingen lopen. Batson, de rustigste van de drie, pakte op zijn gemak een van die bananen op en ging hem lekker opeten. Dit tot woede van de droeftoeters op Upton Park. Ook buiten het veld hadden de spelers veel last van racisme. Cyrille Regis werd geselecteerd voor het Engelse elftal en dat trokken sommige mensen niet. Binnen een paar dagen kreeg Regis post van een nazi die een envelop stuurde met daarin een kogel. Op het begeleidende briefje stond dat Regis deze kogel in zijn knie kon verwachten als hij het waagde Wembley te betreden in zijn Engeland-shirt. Ook het spreekkoor “Nigger, Nigger, Nigger, Lick my Boots” was veel te horen als West Brom een uitwedstrijd speelde en een van de drie aan de bal was. Dankzij de drie voetballers werd The Hawthorns ineens een bastion van rust. Daar waar ze vroeger ook niet vies waren van een oerwoudgeluid meer of minder, werden die daar niet meer gehoord nadat The Three Degrees doorbraken.

In 1979 had West Brom achteraf gezien kampioen kunnen en misschien wel moeten worden. Van oktober tot aan februari waren ze ongeslagen en in de kranten werd gesproken dat West Brom op dat moment de best voetballende ploeg van Europa was. Geen gekke conclusie, want Engelse clubs wonnen op dat moment zowat ieder jaar de Europa Cup I en WBA was veruit de sterkste club op dat moment. Ze staken maandenlang ver boven de rest uit, maar uiteindelijk zorgde de kleine selectie en het grote aantal inhaalwedstrijden ervoor dat West Brom geen kampioen werd. Concurrent Liverpool had daar geen last van, want Anfield had – in tegenstelling tot The Hawthorns – wel veldverwarming en daar konden de wedstrijden gewoon gespeeld worden. Op de laatste speeldag werd zelfs de tweede plaats nog afgegeven aan het Nottingham Forest van Brian Clough. De 25 wedstrijden in 64 dagen waren toch net iets teveel voor de mannen van Ron Atkinson. Het waren trouwens niet alleen The Three Degrees die een geweldig seizoen hadden. De motor van de ploeg was Bryan Robson die Cunningham en Regis bediende van veel fijne ballen.

Brendan Batson, de minste bekende van de drie maar erg nuttig

De wedstrijd die exemplarisch was voor het geweldige seizoen dat The Baggies hadden, was die tegen Manchester United op Old Trafford. West Brom won met 3-5. Pas geleden werd in Zweden het feit gevierd dat er vijftig jaar Engels voetbal op televisie is. De kijkers mochten één wedstrijd kiezen die ze het meeste was bijgebleven in die vijftig jaar. Die zou dan integraal worden uitgezonden en dat werd deze pot in Manchester. Hier een samenvatting van deze wedstrijd. Let vooral op Cunningham, die ongrijpbaar is en de goal van Regis. Ook de politiek incorrecte opmerking van Atkinson op het laatst als hem wordt gevraagd welke speler in zijn ogen de man van de wedstrijd is, is mooi. In het begin van de wedstrijd hoor je ook het publiek op Old Trafford oerwoudgeluiden maken tegen Cunningham. Zo hard zelfs dat de commentator er een opmerking over maakt en dat was ook een zeldzaamheid in die tijd. Het werd destijds vaak voor kennisgeving aangenomen. Maar met zijn spel legt hij de United-fans gaandeweg het zwijgen op.

Aan het eind van het seizoen was het afgelopen met The Three Degrees. Cunningham had zoveel indruk gemaakt (vooral in een Europese wedstrijd tegen Valencia) dat Real Madrid hem voor het destijds astronomische bedrag van 950.000 pond kocht. In zijn eerste jaar was Cunningham een sensatie en won hij als onbetwiste basisspeler de titel en de beker met de Madrilenen. Daarna ging het door blessures bergafwaarts met zijn loopvaan. Het zorgde er ook voor dat hij uiteindelijk slechts zes interlands zou spelen. Ook in Spanje had hij veel last van racisme. Zijn bijnaam was “El Negro” en vooral in provinciesteden als Zaragoza werd hij niet gepruimd als hij met Real op bezoek kwam. Na zijn avontuur bij Real kwam hij via Manchester United, Marseille en Rayo Vallecano in 1987 terecht bij Wimbledon. Daar won hij zijn eerste Engelse hoofdprijs, de FA Cup. Het was heel vreemd om een technische voetballer als Cunningham te zien spelen in een fysiek elftal als dat van Wimbledon. Hij zat daarom ook meer op de bank dan hem lief was.

Cunningham in het maagdelijke wit van Real Madrid

Zijn Spaanse vrouw kreeg echter heimwee in Engeland en Cunningham kon gaan tekenen bij Rayo Vallecano. Dat deed hij natuurlijk graag, want in zijn enige seizoen daar, was hij een ware publieksfavoriet geworden. Ook voelde hij zich thuis bij het tolerante, linkse publiek van Rayo. Opnieuw veel blessures, maar hij scoorde wel de beslissende goal die de club naar de Primera Division bracht. Atkinson bezocht hem na afloop van de competitie in zijn huis in Madrid en daar was Cunningham helemaal enthousiast over het feit dat hij het seizoen erop weer in Bernabeu zou spelen, ook al was het nu voor de bezoekende club. Atkinson sprak af dan te komen kijken, mocht hij zelf geen wedstrijd hebben. Het mocht helaas niet zo zijn, want in de morgen van 15 juli 1989 kwam het leven van Cunningham ten eind, toen hij met zijn auto in de buitenwijken van Madrid een dodelijk ongeluk kreeg. Cunningham werd uiteindelijk slechts 33 jaar.

Brendan Batson, als back de minst opvallende van de drie, zou uiteindelijk tot 172 wedstrijden voor The Baggies komen. Blessures maakten een einde aan zijn carrière in 1982. Hij kwam als enige van de drie nooit uit voor Engeland, hoewel hij wel drie B-interlands zou spelen. Hij was tijdens zijn loopbaan al erg actief voor de spelersvakbond en na zijn loopbaan werd hij secretaris van die vereniging. Batson, die door veel mensen werd gezien als een toekomstig manager, zou de vakbond trouw blijven en werd in 2000 geridderd voor zijn werk. In 2002 nam hij na 18 jaar afscheid van de spelersvakbond om manager director te worden van West Bromwich Albion, de club die hem altijd na aan het hart heeft gelegen. Tegenwoordig doet Batson niets meer in de voetballerij, maar is hij de voorzitter van de door hem opgerichte organisatie Sporting Equals.

Als voetballer heeft Cyrille Regis het eigenlijk nog het verste geschopt. De ijzersterke aanvaller heeft dan wel nooit voor Real Madrid gespeeld, maar zeven jaar WBA (112 goals) werden gevolgd door zeven jaar Coventry (62 goals). Bij die laatste club was hij een van de belangrijkste spelers van het team dat in 1987 de FA Cup won, de enige hoofdprijs tot vandaag de dag voor Coventry City. Samen met Keith Houchen vormde hij een dodelijk duo in de aanval. Op zijn 33ste verliet Regis Coventry voor twee avonturen bij de grote rivalen van zijn West Brom: Aston Villa (2 jaar) en Wolves (1 jaar). Zelfs hierna wilde Regis van geen stoppen weten en na een jaartje Wycombe sloot hij zijn carrière af bij Chester City. Een 2-1 overwinning tegen Doncaster was zijn laatste potje. Daarna vond hij het welletjes met zijn 38 jaar. Na zijn carrière hield hij zich bezig met WaterAid, een project om watervoorzieningen te bouwen in Ethiopië. In 2004 werd hij nog uitgeroepen tot Cult Hero of the Century bij West Brom en in 2008 kreeg ook Regis een lintje.

De brede Cyrille Regis in het shirt van West Brom

De legacy van The Three Degrees bedraagt veel meer dan alleen de prestaties op het veld. De drie hebben ervoor gezorgd dat voor veel donkere spelers een carrière in het voetbal een mogelijkheid werd. Dion Dublin zag in zijn jeugd de drie spelen en besefte dat óók hij voetballer kon worden. De cultheld van onder meer Aston Villa en Coventry: “Ze waren echte voorbeelden voor mij. Ik kom zelf ook uit de Midlands en ons donkere spelers werd altijd voorgehouden dat we maar beter iets met atletiek konden gaan doen. Voor voetbal waren we niet gemaakt, want we zouden te frivool zijn en niet tegen het koude klimaat in de winter kunnen. Cunningham, Batson en Regis hebben laten zien dat het onzin was en hebben mij gemotiveerd om profvoetballer te worden.” Ook voor andere sterren uit de jaren 80 waren de drie een voorbeeld. Ian Wright, de ex-spits van Arsenal: “Zij hebben echt barrières voor ons doorbroken. Daarvoor ben ik ze nog steeds dankbaar. Ik denk dat ook mede dankzij hen nu 20% van de voetballers in het profvoetbal donker is. Zij hebben ons zelfvertrouwen gegeven dat we het ook konden maken in de destijds harde voetballerij.”

About these ads

4 Reacties op “The Three Degrees

  1. Deze vakantie nog het boek ‘We Don’t Know What We’re Doing’ van WBA- fan (en voormalig presentator van MOTD2) Adrian Chiles gelezen. Dit is een heel goed boek en gaat over het seizoen 2005/2006 (waarin WBA overigens ook degradeerde). Na lezing van dit boek heb ik mij zeker voorgenomen eens ‘The Hawtorns’ te gaan bezoeken. Persoonlijk vind ik WBA de laatste jaren een mooie ploeg hebben die technisch zeer verzorgd voetbal speelt.

  2. Verrassend om te lezen, want ik had het gevoel dat ze juist in plaatsen als Wolverhampton en West Bromwich nog flinke xenofobe trekjes hadden. Nooit geweten dat West Bromwich juist een van de voortrekkers was met donkere spelers.

  3. Met veel plezier heb ik het artikel over de historie vanWBA gelezen.Sinds ik daar als jeugdinternational( Uefa-jeugd,tegenwoordig oranje onder 19 jaar,spelend voor Sparta Rotterdam)een interland tegen Engeland heb gespeeld in het voetbalseizoen 1973/1974 ben ik altijd deze club blijven volgen o.a. door het programma Match of The Day. Wat toen op mij een enorme indruk maakte was de aanwezigheid van 18 eenpersoonsbaden in een ruimte achter de kleedkamer ,engelse spelers gingen in deze baden, voor de warming-up ongeveer 2 minuten in warm water zitten om de spieren warm te zetten.Men mocht hier niet langer in zitten anders zou men loom worden.Dit ter voorkoming van blessures.Nogmaals geweldige artikelen over het Engelse voetbal.

  4. Dat zijn de mooiere verhalen. 18 eenpersoonsbaden, dat is wel erg apart. Heb je vaker in Engeland gespeeld of was dit je enige wedstrijd daar?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s